Spreekwoordelijk gezegd

De afgelopen tijd valt het me op dat een veelvoud van spreekwoorden uit de Nederlandse taal een bedenkelijke rimpel op mijn voorhoofd doen vormen (of zou dat dan toch de leeftijd zijn?). Niet omdat deze spreekwoorden nou direct onbegrijpelijk zijn, maar vaak wel omdat ze in hun letterlijke vorm vaak pijnlijker zijn dan in hun figuurlijke zin in bepaalde situaties.

Neem nu alleen maar de alsmaar doorgaande horror die zich in Japan afspeelt. Japan het land van de Rijzende Zon... "Achter de wolken schijnt de zon" kwam al meerdere malen bij me op. Maar, achter welke wolken? Telkens als het wolkendek (al dan niet gevuld met radioactief afval) lijkt op te trekken, trekt de lucht weer dicht met een nieuwe laag wolken. Het regende gisteren in Japan - hoe toepasselijk. En "na regen komt zonneschijn", toch? Laten we het hopen. Hoop doet tenslotte leven.

Die nucleaire ellende komt ook maar niet onder controle. Het zeewater dat gebruikt is om te koelen vreet ondertussen alles aan in de centrales en alle algen, schelpen, dieren e.d. die mee geofferd zijn in de muil van de allesverslindende reactoren hebben de spijsvertering van de centrale weinig goed gedaan. Een typisch gevalletje van de sloot op de wal. Maar echt "van de wal in de sloot" is dat men daar inmiddels 60,000 ton (licht) radioactief afvalwater in de oceaan aan het storten is om opslag ruimte te krijgen voor het zwaar radioactief afvalwater. "Bezint eer ge begint" was wellicht een toepasselijke geweest, maar de kans was natuurlijk zeer groot dat door bezinning iedere actie "mosterd na de maaltijd" was. Om in de mosterd te blijven "beter ham zonder mosterd dan mosterd zonder ham".

In het Midden-Oosten is de duvel ook uit het doosje. Overal neemt het volk het heft in eigen hand en stoot de leider van zijn troon. Regeren is vooruit zien. Het is pijnlijk duidelijk dat dit in veel landen niet is opgegaan. Of de verscheidene volken gezegend zijn met dit inzicht laat de toekomst vanzelf zien. Menig leider is in ieder geval van zijn voetstuk gevallen, in een aantal landen zelfs pijnlijk letterlijk waar de standbeelden des zelfverheerlijking met man en macht naar beneden worden getrokken.

Zelfs in ons eigen kikkerlandje hebben een aantal spreekwoorden recent voor peinsplekken op mijn voorhoofd gezorgd. De schietpartij in de Ridderhof gaat me de pet te boven. Wat iemand bezield om een winkelcentrum in te gaan met een volautomatisch wapen en vervolgens lukraak mensen neer te schieten zal ik echt nooit snappen. De media duiken op alle mogelijke manieren op deze droevige gebeurtenis: Vanuit onbegrip, vingerwijzen, koppen rollen en heldendaden. Maar gedane zaken nemen geen keer. De verspilling van leven, de vervulling van angst en de traumatische littekens bij de nabestaanden en getuigen zijn een feit.

Er is één spreekwoord dat steeds weer in mij opkomt bij al deze gebeurtenissen, namelijk “Als het kalf verdronken is, dempt men de put”. Overal ter wereld worden discussies gevoerd of kernenergie gestopt, danwel afgebouwd moet worden; Verscheidene landen in het Midden Oosten proberen angstvallig maatregelen te nemen om de bevolking te sussen; De wapenvergunning in Nederland wordt kritisch onder de loep genomen. Maar uiteindelijk zijn al deze discussies en de uitkomsten hooguit een pleister op een houten been. Er zal veel gediscussieerd worden, veel beloofd, maar weinig waargemaakt. In dat opzicht is dit ene spreekwoord niet meer van deze tijd. Gepaster zou zijn "Als het kalf verdronken is, bespreekt men het dempen van de put".